كرمان گفتگوئى از ملاقات و مجلس مشاعرهء او با اتابك سعد بن زنگى پيش ميآيد كه احتمال دارد اين ملاقات در كرمان و طبعا هنگام لشكركشى اتابك صورت گرفته باشد . آنچه كه مسلم است اتابك سعد بن زنگى يك لشكركشى در سال 599 ه ر 1202 م . به كرمان كرده و بارديگر در سال 605 خود بر اثر شكايت مردم به كرمان آمده است و به اغلب احتمال شايد در همين سال صورت گرفته باشد كه اتابك به امتحان قريحهء ادبى افضل نيز در آن مجلس پرداخته است . « 1 » بعد ازين تاريخ از احوال افضل اطلاعى نداريم ، المضاف در سال 613 ه 1216 م تأليف شده ، ولى احتمال نمىرود كه افضل بعد از آن تاريخ ، سنين زيادى عمر نموده باشد . از سال 565 ه ( سالى كه افضل به نديمى ملك ارسلان رسيده بود ) تا سال 613 ه ( سال تصنيف المضاف الى بدايع الازمان ) تقريبا 48 سال مىشود اگر تصور كنيم افضل در آن وقت كه به منصب نديمى و هم مجلسى شراب پادشاهى مثل ملك ارسلان افتخار يافته باشد نبايد قاعدة كمتر از چهل داشته باشد و باز اگر حدس بزنيم كه عمر او نيز از حدود هشتاد سال تجاوز نكرده باشد ، سال وفات او نبايد پرمتأخرتر از سال 615 ه - 1218 م باشد . افضل و شاعرى علاوه بر نويسندگى و مهارت در انشا ، افضل در شعر و قدرت طبع‌آزمائى نيز از سرآمد شعراى آن عصر شمرده مىشود . متأسفانه از او شعر زيادى در دست نيست ولى از مجموعهء اشعارى كه در كتب او ، عقد العلى و المضاف و هم‌چنين در تاريخ سلاجقه ، آمده است احاطه و تسلط او بر فنون ادب فارسى بس آشكار و نمودار است . از امهات قصايد او ، قصيده‌ايست در مدح ملك دينار به تشبيب و صفت شب بدين مطلع : پردهء نيلى حجاب چهرهء خور كرده‌اند * سرمهء مشكين شب در چشم اختر كرده‌اند شعر افضل در سبك خراسانى و در كمال استحكام و جزالت است تا حدى كه خود نيز در چند مورد قدرت طبع خود را - بر خلاف معمول - ستوده است ،

--> ( 1 ) - درين خصوص باز گفتگو خواهد شد .